بایگانی دسته: کتابهای فکری فلسفی

ایده دانشگاه

چرا دانشجویان تنها به فکر اخذ مدرک هستند و استادان هم به فکر برگزاری و اتمام هر چه زودتر کلاس ها؟ چرا وضع دانشگاه مطلوب نیست؟ رابطه جامعه و دانشگاه چیست؟ جایگاه واقعی دانشگاه چیست؟ دانشگاه نابهنجار چه شرایطی دارد؟ برای برون رفت از این شرایط چه کار می توانیم بکنیم؟

جزوه ۱۴ صفحه ای دکتر محمدباقر تاج الدین این موضوعات را به خوبی تشریح می کند (دانلود). همچنین مجله فرهنگ امروز شماره ۱۷ به موضوع دانشگاه می پردازد که مطالب قابل تأملی دارد (لینک).
از آنجا که این مسایل ریشه در جامعه شناسی هم دارد، خواندن این مطلب را نیز پیشنهاد می کنم.

اما اگر علاقمند بودید مسایل را ریشه ای تر بررسی کنید کتاب ایده دانشگاه اثر کار یاسپرس از انتشارات ققنوس می تواند شما را به فکر فرو برد.

پیوند کتاب در آدینه بوک
پیوند کتاب در دیجی کالا

این دیدگاه ها با مطرح شدن دانشگاه های نسل سوم، تغییرات عمده ای کرده است. برای اطلاع بیشتر مطلب دانشگاه های نسل سوم و نظرات دکتر منصوری را ببینید.

 

چند نکته از کتاب ایده دانشگاه:

  • نبوغ در جایی رشد می کند که با تعهد، نیروی اراده، به کار بستن و مهارت متناسب همراه شود.
  • دانشگاه جایی نیست که در آن بتوان قدم به قدم از کسی پیروی کرد. دانشجوی واقعی ذوق و ابتکار دارد.
  • یکی از روشهایی که دانشگاه خود می تواند باعث ناکامی خود شود، ارزش قائل شدن بیش از حد به فشارهای بیرونی برای تحصیلات همگانی و پایین آوردن معیارهای دانشگاهی به سطح تحصیلات دبیرستانی است.
  • آزادی آکادمیک تنها زمانی حفظ می شود که پژوهشگرانی که با آن درگیرند از معنایش آگاه باشند.

جامعه شناسی

شاید برای ما که رشته تحصیلی‌مان جامعه شناسی نیست، فرصتی پیش نیامده باشد تا در این حیطه مطالعه کنیم یا انگیزه و وقت لازم را نداشته ایم. اما ناگزیر در اطرافمان همواره با برداشت ها و تحلیل های مختلف اجتماعی/سیاسی/اقتصادی مواجه هستیم که عمدتاً ریشه علمی ندارد و چون به زبان ساده و عامیانه (و قابل فهم!) مطرح می شوند، ممکن است در ذهن ما تأثیر بگذارند. این تأثیرات در نهایت در گفتار و ایده های ما ظاهر می شوند و ممکن است با جایگاه ما به عنوان افراد دانشگاهی (چه استاد و چه دانشجو) متناسب نباشد. بنابراین مطالعه مختصر در مورد جامعه شناسی بخصوص در مورد ایران، می تواند بسیار سازنده باشد. البته خواندن چند کتاب برای صاحب نظر شدن اصلاً کفایت نمی کند اما نخواندن آن به مراتب مضرتر است. با این مطالعات، کمتر تحت تأثیر آراء اشتباه و شتابزده قرار می گیریم و حداقل می توانیم برای خود تحلیل درستی از وقایع داشته باشیم.

در این نوشته کتابهایی که به نظرم برای شروع مناسب هستند را معرفی می کنم.

مسایل (مشکلات) اجتماعی در ایران از حداقل ضروریاتی است که باید با آنها آشنا شویم. شاید در گوشه و کنار مدام از مشکلات می شنویم اما از آنجا که راه حل و یا تحلیل صحیحی از آنها در ذهن نداریم، ناخودآگاه بر مشکلات روحی و روانی ما افزوده می شود!
فرار مغزها، مهاجرت، افزایش سن ازدواج، بحران هویت، فساد اداری، تضادهای طبقاتی، ناکارآمدی آموزش و پرورش، کودکان خیابانی و توسعه ناپایدار از مواردی است که در این کتاب بررسی می شود.
در کتاب نقد و تحلیل مسایل اجتماعی ایران، منوچهر لرنی در مقالات متعدد سعی در طرح مسایل اجتماعی، تحلیل آنها و مرور راه حل های مناسب برای هر کدام دارد. ممکن است فکر کنید که مسئولین باید این کتاب را بخوانند و برای ما مفید نخواهد بود. نظر من بر است که اینقدر مشکلات را بدون راه حل شنیده ایم که ممکن است نوعی عدم تعادل در ما بوجود آمده باشد. لذا خواندن این کتاب برای حل تعارضات دورنی خیلی مفید است. قصد ما حل مشکلات اجتماعی نیست، زیرا متخصصین مربوط در این زمینه تلاش می کنند. آگاهی افراد غیر متخصص در زمینه علوم اجتماعی (مثل ما) در کلان به نفع جامعه خواهد بود. شاید افزایش آگاهی خودمان در این زمینه ها، اولین و مؤثرترین قدم برای اصلاح جامعه باشد.

پیوندها: نشر بهینه فراگیر، اطلاعات کتاب.

تصویر جلد کتاب نقد و تحلیل مسایل اجتماعی ایران

 

 

مقالات کوتاه دکتر رضا منصوری در سایتشان که انعکاس مسایل اجتماعی است، خواندنی است. ایشان کتابی به نام “چهار سال در وزارت عتف” دارند که تجربیات یک فرد علمی وقتی در رأس امور قرار می گیرد را بیان می کند. تجربیات بسیار ارزنده ای است. نسخه الکترونیک کتاب قابل دریافت است.

کتاب پرفروش نفحات نفت رویکردی علمی و جامعه شناسانه ندارد اما با قلمی هنرمندانه و جذاب نوشته شده و حرف دل و تحلیل های جالبی را ارائه می کند. معاون فناوری رئیس جهمور (دکتر ستاری) در مصاحبه ای گفته بودند: اگر کتابی علیه تفکر ما دولتمردان می خواهید، نفحات نفت را بخوانید.

تصویر جلد کتاب نفحات نفت

حسن نراقی در کتاب پرطرفدار جامعه شناسی خودمانی، با زبانی ساده، نوک پیکان اشتباهات را به سمت خودمان می گیرد و به خواننده تلنگر می زند. این کتاب نیز اطلاعات خوب و غیر تخصصی به خواننده مشتاق ارائه می کند.

 

پیوندها: اطلاعات بیشتر در مورد کتاب، توضیحات و دانلود (لطفاً برای حمایت، اصل کتاب را خریداری نمایید).

بعد از این کتاب، کتابهای: پی نکته هایی بر جامعه شناسی خودمانی و جامعه شناسی نخبه کشی را توصیه می کنم.

پیوندها: دانلود کتاب جامعه شناسی نخبه کشی (لطفاً برای حمایت، اصل کتاب را خریداری نمایید).

تصویر جلد کتاب پی نکته هایی بر جامعه شناسی خودمانی

 

اگر تا به اینجا ادامه دادید و به موضوع علاقمند شدید، فارغ از مسایل ایران، کتابی از سری مختصر مفید (A very short introduction) معرفی می کنم که بسیار خلاصه مطالب بنیادی تر و علمی را در حوزه علم جامعه شناسی مطرح می کند. چرا از هر قشری بدون توجه به سطح درآمد، همه احساس محرومیت نسبی و نارضایتی می کنند؟ آیا وکالت و پزشکی شغلهای برتری هستند؟ آیا یک عده خاص برای همه جهان برنامه ریزی می کنند و ملت ها را به این روز می اندازند؟ آیا همه امور نسبی هستند و به تعداد آدمها، راه حل های درست داریم؟ آیا مشکلات اجتماعی و فرهنگی قابل حل هستند؟ آیا با جامعه شناسی باید امور جامعه را اصلاح کرد؟ نقش فرهنگ چیست و در یک جامعه قدرت و ثروت و منزلت چگونه توزیع می شود؟ جامعه پویا چگونه جامعه ای است؟ آیا غرب جلودار است و ما پا جای پای آنها می گذاریم؟ چرا در هند فقیر و غنی باهم اینقدر درگیر نیستند که در جامعه ما و آمریکا هستند؟
این کتاب بطور خلاصه شما را به جواب پریسشهایی اینچنین می رساند.

پیوندها: کتاب فارسی از نشر ماهی، کتاب به زبان اصلی.

کتابهایی که در بالا اشاره شد علمی و تحلیلی هستند اما برای تغییر ذائقه، کتابی در خصوص مسایل اجتماع با طعم هنری معرفی می کنم. سیدمهدی شجاعی که در عرصه نویسندگی از لحاظ کمّی و کیفی قابلیت های خود را اثبات کرده این بار یک رمان کوتاه به سبکی ابتکاری با نام دموکراسی یا دموقراضه نوشته است.

پیوندها: انتشارات نیستان، مختصری از داستان کتاب.

تصویر جلد کتاب دموکراسی یا دموقراضه

جالب اینکه با هنرمندی آهنگساز معروف و همراهی صداپیشه ای توانا، ویرایش شنیدنی این کتاب با روایت نویسنده منتشر شده است که شنیدن آنرا توصیه می کنم. از جملات قصاری که پشت جلد حک شده اینکه: همه پادشاهان [رؤسا] اصولاً و ذاتاً آدم های معمولی‌اند ولی برخورد غیر معمول مردم با آنها سبب می شود که به تدریج احساس غیرمعمولی بودن بکنند و بلاهای معمول را سر مردم بیاورند.

برای حمایت از پدیدآورندگان، لطفا از این لینک تهیه بفرمایید. گزارشی از آیین رونمایی کتاب صوتی.

کتاب صوتی

آگاهی

کتاب آگاهی (Consciousness) به زبان ساده و با رویکردی فلسفی به چیستی آگاهی، اراده و اختیار می پردازد. مطالب ما را به فکر فرو می برد و با آزمایشهای دانشمندان و سئوالات مطرح روز در این زمینه آشنا می سازد. اگر علاقمند به تفکر و خودشناسی علمی هستید، حتماً این کتاب را مطالعه نمایید. ترجمه فارسی کتاب بسیار خوب و روان است.

از توضیحات کتاب می خوانیم:
آگاهی چیست و چه می‌کند؟
چگونه تحریک الکتریکی میلیون‌ها سلّول کوچک مغز موجب می‌شود که ما جهان را تجربه کنیم؟
آگاهی که «آخرین راز بزرگ علم» نامیده می‌شود اکنون موضوع بحث‌های داغ است و تحوّلات هیجان‌انگیزی که در حوزۀ شناخت مغز صورت گرفته است میدان را به روی زیست‌شناسان، عصب‌پژوهان، روان‌شناسان و نیز فیلسوفان گشوده است.
آیا ما اختیار یا ارادۀ آگاهانه داریم؟
چه چیزی سبب می‌شود که ما «خود» را تصوّر کنیم؟ و …

لینک هایی مرتبط: وب سایت کتاب – ناشر داخلی (با اینکه در وب سایت ممکن است نوشته باشد که چاپ تمام شده، اما ناشر گفت که همواره آنرا چاپ می کند و موجود دارند)، وب سایت ناشر خارجی، لینک فایل  PDF کتاب به زبان انگلیسی.
ناشر داخلی این کتاب را در مجموعه دانش معاصر منتشر کرده که اکثر آنرا تهیه کرده ام و در حال خواندن آن هستم و به علاقمندان نیز توصیه می کنم.

تصویر جلد کتاب آگاهی
تصویر جلد کتاب آگاهی

شش نظریه بزرگ

این کتابی است که برای خواندن تمرکز زیادی نمی خواهد و هر وقت و هر جا می توانید خواندن آنرا از علامتی که گذاشته اید از سر بگیرید.
روایتی تاریخی و گاه مهیج از به ثمر رسیدن ۶ نظریه بزرگ و زندگینامه دانشمندان و همکاران آنها و دیگر افراد درگیر در موضوع.
برای من داستان ماری کوری، آلن تورینگ، کریک و واتسون جدید بود. مطالب زیادی یاد گرفتم و تا چند روز در روش فکری و علمی خودم سعی در بکار گیری آنها داشتم (و تا حدودی دارم). همچنین سعی کردم متن انگلیسی بیوگرافی هریک از افراد را در ویکی پدیا بخوانم. البته در مورد هاوکینگ و انشتین پیشتر خوانده بودم اما در مورد زندگی شخصی آنها هم در این کتاب به نکات جدیدی رسیدم.
نویسنده با دید واقع بینانه و غیر اسطوره ای به بیان تاریخ پرداخته و مترجم هم بخوبی حق مطلب را ادا کرده است. با خواندن این کتاب کمی از روزمرگی خارج خواهید شد و انرژی خواهید گرفت.

ScanImage262 ScanImage263 ScanImage264

نظریه علمی چیست؟

اگر عضوی از جامعه علمی باشیم ولی ندانیم که علم چیست، وضعیت قابل توجیهی نخواهیم داشت.
این کتاب عمیق و ساده بدون بکارگیری مباحث پیچیده، به موضوع علم می پردازد تا بدانیم که چه مطلبی علمی است و باید آنرا باور داشته باشیم و چه مطلبی علمی نیست. همچنین برای محققین تحصیلات عالی که تلاش در تولید علم دارند، این کتاب می تواند بسیار مفید واقع شود.
از طرفی ارائه یک نظریه، خیلی عجیب به نظر نمی رسد، آنچنانکه دانشجویان تحصیلات تکمیلی آن را بعید می دانند، به شرط آنکه روش آن را آموخته باشیم. قدم اول در این راه، آشنایی با نظرات علمی صحیح و خصوصیات آنها است.

یکی از نکات مثبت این کتاب این است که نشان می دهد فرآیند داوری مقالات در اصل یک نوع مکانیزمی است که جامعه علمی برای نقد و بررسی خود بکار می برد تا بدین ترتیب در طی چندین سال، علم “صحیح” در ادبیات منتشر شود. این فرآیندی است که آنچه “شبه علم” خوانده می شود فاقد آن است. لذا به داوری ها باید به دید مثبت نگاه کنیم، چون در غیر این صورت، هر کس هر چه می خواست چاپ می کرد و انتشارات غیر قابل اطمینان می شدند. لذا این داوری ها و نقد ها هستند که در اصل به کار ما و علم بشر اعتبار می دهند.

ScanImage107 ScanImage108

نظریه با قانون چه تفاوتی دارد؟

برای پاسخ به این سئوال، این ویدئوی آموزشی کوتاه را ببینید.

خیابان سهروردی!

آیا تا به حال مسیرتان به خیابان سهروردی شمالی یا جنوبی افتاده؟
شاید یکی از دلایلی که اماکن را به نام مشاهیر نامگذاری می کنند این باشد که یک روز از خودمان بپرسیم که این مثلاً سهروردی کی بوده و احیاناً بخواهیم بیشتر با او آشنا شویم.
کتاب قلندر و قلعه داستانی است بر اساس زندگی سهروردی که در سن ۳۷ سالگی به فتوای علمای وقت در حلب کشته شد. گرچه من خودم اهل داستان خواندم نیستم، اما آشنا شدن با زندگینامه ایشان با طعم داستانی خالی از لطف نبود و بسیار تأثیر گذار هم بود. از این به بعد با احترام خاصی از خیابان سهروری عبور می کنم و به تاکسی ها نمی گویم سر سهروردی!

اطلاعات کتاب
عنوان: قلندر و قلعه داستانی بر اساس زندگی شیخ شهاب الدین سهروردی
نویسنده: دکتر سید یحیی یثربی
انتشارات: نشر قو

Sohrevardi

تاریخچه کوتاهتر زمان

خواندن کتبی که ما را از توجه به مسایل کوچک دنیای کره زمین دور می کند بسیار مغتنم است. اما اکثر متون و کتب اختر فیزیک ممکن است غامض باشند. استیون هاوکینگ، که صاحب کرسی نیوتن در عصر ماست، توانسته با زبانی ساده مطالب پیچیده ای را بیان کند. از این فرصت باید بهترین بهره را ببریم.
BrieferHistory uins