چگونگی انتخاب استاد راهنما و مشاوران و موضوع

با پیشرفت علمی کشور و نیاز به انجام تحقیقات صحیح و با فزونی دانشجویان تحصیلات تکمیلی، بحث انتخاب استاد راهنما و موضوع تحقیق اهمیت خاصی پیدا کرده است. به مشکلات موجود و تبعات آن در نوشته ای دیگر خواهیم پرداخت اما در این نوشته، روش صحیحی که آیین نامه آنرا تصریح کرده را یادآوری می کنیم تا دانشجویان علاقمند بهتر بتوانند از دوران تحقیق خود بهره ببرند. فایل آیین نامه کارشناسی ارشد را از اینجا دریافت نمایید. در ادامه خلاصه ای از آیین نامه آموزشی دوره دکتری تخصصی آمده است (سایت آیین نامه ها).

ماده ۳۳: استاد راهنما باید از بین استادان داخل دانشگاه انتخاب شود. در موارد خاص با تأیید شورای تحصیلات تکمیلی دانشکده، انتخاب استاد راهنما از میان اعضای هیئت علمی خارج از دانشگاه محل تحصیل دانشجو بلامانع است.

تبصره: در موارد استثنایی به پیشنهاد گروه و تأیید شورای تحصیلات دانشگاه، انتخاب بیش از یک نفر به عنوان استاد راهنما بلامانع است.

ماده ۳۶: به پیشنهاد استاد راهنما و تأیید تحصیلات تکمیلی دانشکده، یک تا سه نفر از اعضای هیئت علمی و یا صاحبنظران و محققان برجسته به عنوان استاد مشاور تعیین می شود.

بنابراین رعایت نکات زیر برای داشتن یک روند صحیح در امر تحقیق (پایان نامه) توصیه می شود:

  1. دانشجو براساس علاقه به خط تحقیقاتی و معیارهای دیگر (مانند اخلاق و نحوه برخورد و تعامل استاد) متناسب با روحیه خود باید استاد راهنما را انتخاب نماید.
  2. استاد راهنما باید اشراف کافی به موضوع را داشته باشد (از انتخاب موضوعی که استاد راهنما در آن حیطه نمی تواند کمکی بکند بپرهیزید یا استاد راهنما را درست انتخاب کنید!)
  3. انتخاب اساتید مشاور به عهده استاد راهنما می باشد (از هماهنگی با اساتید مشاوری که استاد راهنمای شما آنها را نمی شناسد یا با آنها هماهنگ نیست بپرهیزید).
  4. انتخاب استاد راهنما خارج از گروه کاملاً بلامانع است (هر گونه سئوال یا مشکل خود را با شورای تحصیلات تکمیلی در میان بگذارید. این شورا قصد دارد آیین نامه را کاملاً اجرا کند)
  5. تجربه پایان نامه می تواند بسیار لذت بخش باشد. همیشه سعی کنید بنای آنرا از اول صحیح بگذارید.

 

و اما در مورد انتخاب موضوع پایان نامه:
برای رسیدن به یک عنوان شاید ۷۰ درصد مسیر را باید طی کرد. بنابراین طی این مسیر باید با همراهی استاد راهنما صورت گیرد. دانشجو علایق خود را حین انتخاب استاد راهنمای لحاظ می کند. توصیه نمی کنم علایق خود را در درجه اول اهمیت قرار دهید و دنبال استاد حتی در دانشگاه های دیگر بگردید. باید سعی کنید یکی از اساتید دانشکده / دانشگاه خودتان که شرایط مناسب را از هر لحاظ به نظر شما دارد انتخاب نمایید و سپس از ایشان موضوع بخواهید. دو حالت پیش می آید: ۱- استاد موضوعی در نظر دارد که به شما بدهد، که این حالت خوبی است. این موضوع می تواند از کارهای اخیر استاد یا ادامه تحقیقات دانشجویان قبلی ایشان باشد. ۲- استاد موضوع ندارد اما به حیطه هایی تسلط دارد که باید به اتفاق برای رسیدن به یک موضوع جلسات متعدد بگذارید.

تذکرات مهم:

  1. اگر موضوع را با فرد دیگری به غیر از استاد راهنما جلو ببرید، روز به روز از استاد راهنما دور می شوید و مسیر را صحیح طی نمی کنید و ممکن است تجربه خوبی کسب نکنید. موضوع و استاد راهنما از هم جدایی ناپذیر هستند.
  2. انجام موضوعی که استاد به آن تسلط دارد ولی خیلی مورد علاقه شما نیست را بیشتر توصیه می کنم تا انجام موضوع مورد علاقه تان که توسط تیم ناقص و مونتاژ شده توسط خودتان صورت گیرد. در این حالت ترتیب زیر حتماً بهم می خورد:
  3. ترتیب اساتید در تیم پایان نامه باید به ترتیب اشراف به موضوع تحقیق باشد.

15 دیدگاه در “چگونگی انتخاب استاد راهنما و مشاوران و موضوع

  1. با تشکر از مطلب مفید و کاربردی
    کاملا با موارد فوق موافقم، مخصوصا در مورد هماهنگ بودن اساتید. گاها به علت عدم هماهنگی اساتید، دانشجو برای یک تصمیم گیری ساده در مورد پایان نامه خود، زمان زیادی را از دست می دهد و چه بسا که تصمیم درستی هم گرفته نشود. برخی اوقات اساتید مشاور به این علت که راهنمای اصلی نیستند، دانشجو را به میزان لازم ساپورت نمی کنند که خوب است در این رویه نیز در دانشگاه ها بازنگری شود.

    1. از نظرات مفید شما سپاسگزارم.
      برای عدم حمایت زیاد از سوی مشاوران دو دلیل به ذهنم می رسد. ممکن است عمدی باشد. این موارد شاید نادر باشد، چون اگر فرد مشکل شخصیتی داشته باشد، خود به خود دانشجویان کمتر به سمت این افراد می روند. همچنین در محیط دانشگاهی کمتر شاهد چنین مواردی هستیم. علت دوم ممکن است مشاور احساس کند بار اصلی روی دوش او افتاده در حالیکه استاد راهنما این مسئولیت را باید داشته باشد. این موضوع در پروژه هایی که استاد راهنما نقش واقعی خود را ایفا می کند، وجود ندارد و مشاوران حتی اگر حجم کاری زیادی را تحمل کنند، با دیدن استاد راهنما که زحمت بیشتری نسبت به آنان می کشد، دل گرم شده و به کار خود ادامه می دهند. همه اینها در گرو انتخاب صحیح موضوع در حیطه تسلط و علاقه استاد راهنما است.

  2. با سلام
    استاد ممنون از اطلاعاتی که در این زمینه گذاشتین.
    اتفاقاً یکی از درگیری های ذهنی من از ابتدا که ارشد قبول شدم مساله پایان نامه و استاد راهنما بود.
    مطالب مفید بود، اما یکی از مشکلاتی که در انتخاب استاد راهنما وجود دارد این است که هر استاد می تواند با تعداد محدودی دانشجو پایان نامه بردارد. بنابراین به خاطر این محدودیت شاید دانشجویی که دیر موضوع پایان نامه انتخاب می کند مجبور بشود پایان نامه را با استادی بردارد که تخصص کافی در موضوع مورد پژوهش را ندارد.

  3. با تشکر از مطالب مفید ارائه شده

    متاسفانه در حال حاضر به دلیل تعداد زیاد دانشجویان تحصیلات تکمیلی و کم بودن تعداد اساتید دارای شرایط، دانشجویان در انتخاب استاد راهنما و مشاور به مشکل بر می خورند. از طرفی دیگر اساتید نیز توانایی وقت گذاشتن و کار با دانشجو را ندارند و این مساله باعث می شود دانشجویان مرتکب اشتباهاتی در روند انجام پژوهش خود شوند.

  4. از ارایه مبحث مهم انتخاب اساتید راهنما و مشاور سپاسگزارم
    بنده معتقدم در اکثر موارد موضوع مورد علاقه دانشجویان فدای انتخاب استاد راهنما می شود چرا که معمولا دانشجویان ترجیح می دهند با استادی تزشونو پیش ببرند که ارتباط خوبی باهاش داشته باشند تا اینکه استاد راهنمایی رو انتخاب کنند که در حیطه مورد علاقه دانشجو اشراف دارد ولی باهاش راحت نیستند. برای همین اکثر دانشجویان دکتری پس از فارغ التحصیلی مایل به ادامه ارایه مقالات تو حیطه موضوعی تزشون نیستند و طرح ها و مقالاتشون سر از موضوع دیگری در می آورد.

    1. با سلام
      مورد مهمی را اشاره کردید. یکی از ریشه های آن شاید نحوه پذیرش دانشجو باشد. در اصل دانشجو باید اول استاد را انتخاب کند و بعد دانشگاه را.

  5. سلام
    متأسفانه در دانشگاه آزاد اصلاً اساتید راهنما مرتبط با رشته معرفی نمی شوند و همه بار به دوش دانشجو است. تازه اساتید هم اجباری هستند.

  6. سلام
    در بخشی که بیان کردید که بهتر است موضوعی که چندان مورد علاقه شما نیست ولی استاد راهنما روی آن تسلط دارد را دنبال کنید… آیا نبود علاقه و انگیزه باعث عدم پیگیری دقیق دانشجو نخواهد شد؟
    چه بسا موارد زیادی مشاهده شده که پیگیری و تسلط زیاد استاد هدر رفته و دانشجو بدلیل عدم علاقه صرفا زمان را از دست می‌دهد

    1. با سلام
      از یک منظر پایان نامه یک درس است. اگر خوب آنرا فرا نگیریم، مسیر تحقیقات بعدی سد می شود. از طرفی استاد مسلط، دانشجو را سر ذوق می آورد. همچنین دانشجو بصورت ذاتی به یک موضوعی خاص علاقمند نیست، بلکه در اصل به تحقیق و فراگیری علاقمند است که همه در سایه استاد خوب محقق می شود و جهت داده می شود.
      البته در دانشگاه های خوب، دانشجو قبل از ورود استاد را انتخاب می کند. در این صورت علاقه دانشجو و استاد بهتر هماهنگ می شود.

  7. باعرض سلام و تشکر از شما…
    سوال بنده اینست که در صورت انتخاب استاد راهنمای دوم از خارج دانشگاه آیا می توان همه تز دکتری را با ایشان پیش برد و استاد راهنمای اول صرفا جهت امور اداری و نامه ها در جریان قرار داشته باشد ؟؟
    و اینکه در جلسه دفاع مشکلی برای دانشجو پیش نخواهد آمد؟؟
    البته علت طرح این سوال بدلیل ناهماهنگی اخلاقی با استاد راهنمای اول است…..
    متشکرم از پاسخگویی شما….

    1. با سلام
      این مسیر صحیحی نیست و دیر یا زود مشکلاتی به بار می آورد. حداقل این است که خاطره خوبی نخواهید داشت و لذت و تجربه آموختن و تحقیق با یک تیم هماهنگ را از دست می دهید. اگر مطالبی که ذکر شد از اول رعایت شود، معمولاً کار به اینجا نمی رسد.

  8. با سلام بر شما استاد گرامی

    با دنبال کردن این جمله از نوشته تان که فرمودید “استاد راهنما باید اشراف کافی به موضوع را داشته باشد” لحظات علمی پرنشاطی را گذراندم و ازین جهت از حضرتعالی بسیار سپاسگزارم…

    و در ارتباط با این بخش از نوشته تان “انتخاب استاد راهنما خارج از گروه کاملاً بلامانع است (هر گونه سئوال یا مشکل خود را با شورای تحصیلات تکمیلی در میان بگذارید. این شورا قصد دارد آیین نامه را کاملاً اجرا کند).” تجربه ی ناخوشایندی دارم که شاید دانستنش برای دانشجویان ترم یک تحصیلات تکمیلی بد نباشد!

    من دانشجوی سال سوم دکترا هستم و در مرحله معرفی موضوع رساله و استاد راهنما به گروه.
    نه تنها گروه مربوطه بلکه تحصیلات تکمیلی هم با انتخاب استاد راهنما خارج از گروه مخالفت و ممانعت می کنند و تفسیر دیگری از آیین نامه دارند. تا الان ۴ ماه فرصتم را در مسیر فرسایشی مطرح کردن سوال و مشکلم با نهادهای مربوطه از دست داده ام و نمی دانم چند ماه دیگر بلاتکلیف خواهم ماند…
    با آرزوی بهترین انتخاب ها برای دوستان

  9. باسلام
    ممنون و سپاسگزار از به اشتراک گذاری این مطالب
    متاسفانه در بیشتر گروه ها اساتید به صورت تیمی کار کرده و همانطور که فرمودید استاد راهنما استاد مشاور را انتخاب میکند حتی اگر او در این زمینه‌کمک خاصی نکند صرفا جهت بالا رفتن‌ اچ- ایندکس هم تیمی خودش😑و معمولا استاد بعد از دانشیار شدن خیلی وقت برای دانشجویان نمیگذارند البته این تجربه من در ارشد بود و بیشتر حالت تیمی جهت بالا بردن رزومه دوستان داشت تا انتخاب تیمی که بتواند بیشترین ‌کمک را در راستای موضوع به دانشجو کند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*