نگارش متون فارسی

چند مشکل رایج که مدام در نوشته های دانشجویان (پروپوزال، پایان نامه) به چشم می خورد را مورد بررسی قرار می دهیم. شاید در ابتدا فکر کنیم که اینها مهم نیستند یا اساتیدی که به این نکات توجه می کنند، گیر می دهند! اما اکثر نکات زیر را در ژورنالهای انگلیسی هم ایراد می گیرند، مانند مشکل کاما. از طرفی افراد با هوش می توانند موارد زیر را رعایت نمایند و افرادی که نمی توانند رعایت کنند، تأثیر منفی از خودشان در ذهن مخاطب می گذارند.

نشان گذاری
کاما باید به کلمه قبل از خود بچسبد و کلمه بعد با آن فاصله داشته باشد.
جمله. جمله. – درست
جمله .جمله. – غلط
جمله . جمله. – غلط

پرانتز باز باید از کلمه قبل خود یک فاصله داشته باشد و کلمه بعد به آن چسبیده باشد. برای پرانتز بسته برعکس است. بطور خلاصه، حروف داخل پرانتز به پرانتزها چسبیده است ولی حروف طرفین خارج پرانتز، با آن فاصله دارد.
کلمه( جمله) کلمه – غلط
کلمه (جمله )کلمه – غلط
کلمه (جمله) کلمه – درست
کلمه(جمله)کلمه – غلط

ارجاع به مراجع باید قبل از نشان گذاری ها (نقطه یا کاما) قرار بگیرد.
کلمه کلمه کلمه (۱).   –درست
کلمه کلمه کلمه. (۱)  – غلط

کلمات
در متون علمی از “و غیره…” یا سه نقطه استفاده نکنید.
از “عدم” استفاده نشود. نبودن امکانات بجای عدم امکانات.
از “می باشد” و “می گردد” استفاده نشود. می توان از است یا هست بجای آنها استفاده کرد. می گردد یعنی می چرخد. در مور غلط بودن می باشد به این لینک مراجعه نمایید. مثال: “طراحی شده است” بجای “طراحی گردیده است”.
تنوین روی الف فراموش نشود. لطفاً، طبیعتاً (shift+q)
بجای پس از بنابراین استفاده نمایید.
در نوشتن آ، مد روی الف فراموش نشود: جمع آوری بجای جمع اوری
می در مضارع اخباری باید جدا نوشته شود: می رود بجای میرود. بعد از می از نیم فاصله استفاده نمایید. اگر در Word شما نیم فاصله تعریف نشده، از این راهنما استفاده نمایید. من کلید ترکیبی Ctrl+Space را تعریف کرده ام.

پاراگراف
هر پاراگراف از چند جمله تشکیل شده است. پاراگراف یک خطی یا خطوط شناور نباید داشته باشیم.
هر پاراگراف با یک جمله کلیدی شروع می شود. دیگر جملات پاراگراف، بسط آن ایده کلیدی هستند. هر پاراگراف حاوی یک ایده یا نتیجه باید باشد.

کلمات انگلیسی در متن فارسی
اگر معادل فارسی رایج برای کلمه ای وجود دارد، از آن استفاده نمایید. مثلاً عملکرد بجای فانکشن، یا عوامل بجای فاکتورها، آزمون بجای تست، مکانیکی بجای مکانیکال.
برای کلمات در کل متن یا معادل انگلیسی را بکار ببرید یا فارسی. یک دست بودن مهم است.

نمودارها
مرجع هر نموداری که خودتان ایجاد نکردید باید در توضیح زیر شکل یا نمودار بیاید.
پس زمینه نمودارهایی که از نرم افزار ها بدست می آورید، به رنگ سفید در آورید.
اندازه قلم در نمودارها باید بزرگ و خوانا باشد.
محورهای افقی و عمودی نمودارها باید عنوان داشته باشد و واحد اندازی گیری آن در پرانتز نوشته شود. مثلاً نیرو (نیوتن) روی محور عمودی، زمان (ثانیه) روی محور افقی.

سایر موارد
فرمول ها را بجای تایپ حروف، با امکان فرمول نویسی نرم افزار ورد بنویسید.


در کنار دقت در نگارش متون انگلیسی که در دانشگاه‌ها به‌درستی به آن تأکید می‌شود، نباید از نگارش فارسی غافل شویم. باید به این درک برسیم که رعایت نگارش نباید یک تکلیف سنگین تلقی شود بلکه یک وظیفه بر دوش افراد فرهیخته جامعه و سپس آحاد مردم است. از این روی بر عهده ماست که این تعلق خاطر را گسترش دهیم و نسبت به آن بی تفاوت نباشم و جوانان را کمک کنیم تا به این درک برسند و با نگارش غیر اصولی، نادانسته به خط فارسی ضربه نزنند.

در این راستا به دوستان توصیه می‌کنم هر از گاهی سایت فرهنگستان مطالعه نمایند. مطالب سایت حاصل زحمات فراوانی است. اولین گام، شاید مطالعه کتاب مختصر دستور خط فارسی باشد که بصورت pdf نیز موجود است.

خبر خوب اینکه قوانین نگارش به‌صورت یک افزونه در نرم افزار Word به نام ویراستیار قابل نصب است. نرم افزار به خوبی کار می‌کند و کاملاً تحت کنترل شما است. ویراستاری در چند مرحله صورت می گیرد. نشانه گذاری، فاصله ها و کلمات جدا یا چسبیده و جایگذینی کلمات پارسی سره. بخش های اولیه را حتماً پیشنهاد می کنم اعمال کنید، اما کلمات پارسی را با توجه به مخاطب به گونه ای اعمال کنید که از فرط پارسی شدن، خواند متن مشکل نشود!

کار با این نرم افزار رایگان حداقل دو مزیت دارد. اول اینکه بعد از نوشتن متن، به راحتی همه موارد را می توانیم با آن اصلاح کنیم، دوم اینکه بعد از مدتی استفاده از این نرم افزار، خود به خود موارد در ذهن نقش می‌بندد و آنها را در نوشته‌های بعدی لحاظ می‌کنیم.

 

پیشنهاد می‌کنم هر متن فارسی که نوشتید، قبل از انتشار آن، از این نرم افزار استفاده نمایند. همچنین کاربرد آن برای دبیران نشریات داخلی و داوران بسیار مفید خواهد بود.

 

4 دیدگاه در “نگارش متون فارسی

  1. اتفاقاً اگر واحد اختیاری یا کارگاهی برای دانشجویان در رابطه با شیوه نگارش پایان نامه، مقاله و … در نظر گرفته شود خیلی خوبه.

  2. با سلام خدمت استاد عزیز
    درباره ویراستاری متون فارسی مطلب به جا و شایسته ای فرمودید، ولی خیلی از اوقات با بیان این مسئله این مطلب در ذهن متواتر می شود که بیشتر منظور استفاده از جایگزینهای بی ربط و بدون مضمون کلمات انگلیسی است که خیلی از اوقات یا وجود ندارد یا اصلا مفهوم کلمه انگلیسی را بیان نمی کند، که خیلی از اوقات هنگام ویراستاری نویسنده را با مشکل مواجه می کند. که این مطلب در متون علمی تخصصی فراوان وجود دارد.
    ولی اگر بحث نوع نوشتار باشد بسیار عالی و به جا است.

  3. سلام و احترام خدمت استاد گرانقدر
    متاسفانه چالشی که غالبا در ادوار مختلف تحصیلی چه برای اساتید و چه دانشجویان وجود دارد، مواجهه با نقایص آموزشی در مقاطع ما قبل است. صرف نظر از آنکه نقایص حاصل بی تفاوتی و کوتاهی دانشجو باشد یا احیانا اهمال استاد، این مساله سبب اخلال در روند پیشرفت صحیح نیمرخ تحصیلی خواهد شد. شاید یکی از جنبه‌های بارز و بدوی این اخلال به مساله‌ی توان دانشجو در ویراستاری و قدرت وی در انتخاب کلمات مناسب خصوصا در نگارش پایان نامه مربوط شود. جایی که دانشجو احتمالا برای نخستین بار با یک فرمت طراحی شده و در چارچوب عملکردی خاص، مواجه می‌شود. در این شرایط به نظر می‌رسد که بخشی از انرژی صرف شده توسط استاد و دانشجو، در راستای حصول راندمان مطلوب در جایگاه تعریف شده، نباشد.
    معرفی این نرم افزار کارا، می‌تواند جهش قابل توجهی در این زمینه ایجاد کند.
    ممنون از دیدگاه آموزشی جامع شما که قابل تقدیر و احترام است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*