داوری متون علمی

داوری متون علمی مهارتی است که برای آن معمولاً آموزش نمی بینیم و مشکلات زیادی را بوجود می آورد. از طرفی در این زمینه مطالب کمی وجود دارد و همچنان راه یادگیری آن، تمرین و کسب تجربه است. از آنجا که هر عادتی که در ما شکل بگیرد، تا مدتها می ماند، بهترین راه اینست که تجربیات اول را با مطالعه و گرفتن راهنمایی از افراد خبره شروع کنیم و به اصطلاح خودمان سعی و خطا نکنیم.
به همین منظور مقاله ای نوشته شده که گر چه با عنوان داوری مقالات است، اما راهنمایی های آن برای همه متون علمی کاربرد دارد. خواندن و یادگیری نکات عمیق این مقاله را حتماً توصیه می کنم.

لینک مقاله

در ادامه به چند نکته مهم جداگانه تأکید می کنم که البته در مقاله مذکور نیز بحث شده است:

  1. رعایت امانت و اخلاق شرط اول است. یعنی با دید مثبت باید نگاه کنیم و خود را جای نویسنده قرار دهیم.
  2. از نگاهی دیگر باید خود را جای خوانندگان آتی قرار دهیم و ببینیم آیا متن گویا هست؟
  3. فراموش نکینم که قرار نیست از نویسنده ایراد بگیریم، بلکه به جامعه علمی و ایشان می خواهیم کمک کنیم تا متن خوبی وارد علم بشود که قابل فهم و دفاع باشد.
  4. مشکلات نگارشی بسیار مهم است. اگر متن مشکلات نگارشی زیادی دارد، یک بار نگارش آنرا داوری نمایید و یکبار دیگر به مفاهیم و دیگر نکات بپردازید. بطوریکه دو موضوع تحت تأثیر هم قرار نگیرد.
  5. از درخواست های مبهم و کلی قویاً بپرهیزیم. مثلاً فقط نگوییم:
    • متن خلاصه است.
    • این قسمت تکمیل شود.
    • منابع کم هستند.
    • بیشتر توضیح داده شود.
    • مبهم است.

    بجای اینها باید در جای خودش مشخصاً و دقیق مورد را بیان کنیم و بنویسیم چه انتظاری (به نمایندگی از جامعه علمی) داریم تا تکلیف نویسنده نیز معلوم شود.

  6. از پرسش و پاسخ با نویسنده بپرهیزیم. مثلاً ننویسیم “منظور شما از این جمله چیست؟”. بجای آن بنویسیم “مشخص نیست که منظور شما A است یا B. لطفاً با بیان مثال یا ارائه مرجع ارتباط جمله را با آن دو موضوع مطرح شده بیان نمایید.”
  7. یکی از ایرادات شایع در متون علمی (پایان نامه، مقاله و …) اینست که نویسنده، موارد در بخش های مختلف را جابجا می نویسد و مخلوط می کند. مثلاً در بخش “نتایج” به بحث می پردازد، یا در “مقدمه” به بیان “روش” می پردازد. با کمک اسلایدهای معرفی شده در این نوشته، باید مواردی که به بخش های دیگر مربوط است را برای نویسنده مشخص کنیم.
  8. ضرورت تحقیق نباید صرفاً یافتن وجود تناقض در ادبیات باشد و محقق بخواهد موضوع را فیصله دهد. بلکه در یک کار علمی، بنابه دلایل واضح و قانع کننده مبتنی بر تحقیقات موجود (ادبیات)، یک سئوال و فرضیه مطرح می شود و و بصورت علمی به آن پاسخ داده می شود.
  9. داور بایدموارد زیر را بررسی کند:

    • اهمیت و ضرورت موضوع
    • تناسب روش تحقیق با فرضیات
    • تناسب ابزارها با متغیرها
  10. داوری ما باید بگونه ای باشد که نویسنده نکات خوبی را یاد بگیرد.

از آنجا که آشنایی با نکات مهم در نگارش نیز می تواند در داوری کمک کند، این لینک ها را بررسی نمایید.
ناشر معروف برای به روز رسانی اطلاعات داوران، مقالات مهمی را در این سایت قرار داده است. مطالب را از منوی بالا سمت راست دنبال نمایید.

کتابی نیز در زمینه داوری های علمی به فارسی ترجمه شده که اطلاعات آنرا می توانید از اینجا دریافت نمایید. راهنمای یک صفحه ای در مورد نکات مهم در داوری را در این صفحه ملاحظه نمایید.

نکات مفیدی در این فایل و نکات کلی تری در این سایت در همین رابطه وجود دارد.

4 دیدگاه در “داوری متون علمی

  1. با سلام خدمت استاد همه دوستانی که ازین سایت دیدن میکنند.
    مطلب واقعا مفید هست مخصوصا که بنده اخیرا در یک گروه تلگرام که ژورنال کلاب رو به صورت مجازی برگزار میکنه حضور داشتم اما همون طور که شما در این مطلب فرمودید تجربه ارزیابی رو نداشتم و کمتر تونستم نظر بدم. دنبال یک کتاب مفید بودم.
    ممنون از این مطلب

  2. با تشکر
    از نظر بنده این قسمت یکی از مفید ترین بخش های سایت بود.
    مطلبی ضروری و در عین حال کمیاب.
    متاسفانه در دوره های آموزشی دانشگاهی، واحد درسی جهت تدریس روش مقاله نویسی و داوری مقالات وجود ندارد و این اهمیت موضوع عنوان شده را دوچندان می کند.

  3. با تشکر از مطالب مفید و ارزنده
    برای بهتر شدن هر متنی نیاز هست که نویسنده ارزیابی از دست نوشته خودش داشته باشد و بهتر اینکه با علم و آموزش همراه باشه، ممنون از متن مفیدتون

  4. با تشکر از این مطلب مفید و ناب که در اختیار گذاشتید

    به امید روزی که آموزش هایی در زمینه ی داوری مقالات صورت بگیرد آن هم به صورت رسمی و فراگیر.
    اصولا فکر می کنم که اخیراً به هنگام داوری اکثر افراد با دید منفی و با قصد ایراد گرفتن به نوشته ها نگاه می کنند. شاید آموزش کافی در این زمینه ارائه نشده به خصوص که آموزش اصول داوری از دید اخلاقی با کاستی های جدی همراه است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*